GNU/Linux: fitxategiak eta baimenak - 3

Atzo ikusi genuenez, erabiltzaile bakoitzak bere identifikadorea edo UID dauka.
Behin ordenadorea martxan, erabiltzaile edozer gauza egiten saiatzean, prozesu bat habian jartzen da eta prozesuak ere badauka bere identifikadorea, hain zuzen ere, erabiltzailearena.

Orduan, demagun sistema artxibo bat irekitzen saiatzen dela. Hori prozesu baten bitartez egingo du eta prozesuak, lehen esan dudanez, erabiltzailearen identifikadorea hartuko du beraientzat.
Prozesuaren UIDa eta fitxategiarena berdinak badira, artxiboaren baimenak ezarriko dira. Momentu horretan, adibidez baimenak -r--rw-rw- badira eta erabiltzailea artxiboa aldatzen saiatzen bada, sistemak ikusiko du baimenek debekatzen dutela ekintza eta, berez, bertan behera utziko du. Sistemak ez du gehiagorik egiaztatuko.

Beste kasu bat, prozesuaren UIDa eta fitxategiarena desberdinak badira, orduan begiratuko dira taldearenak eta goiko lerroetan azaldu dudan logika aplikatuko da.

Badago erabiltzaile berezi bat "root" deitzen dena. Bere UID zero da eta nahi duen guztia egin dezake. Hori da ezaugarri nabarmenagoa. Izan ere baimenak alda ditzake eta horregatik exekutatzeko baimenak aktiba ditzake, jabetasuna aldatu, etab.
Oro har, ez da komenigarria "root" erabiltzailea erabiltzea. Bakarrik erabili behar da beste erremediorik ez dagoenean.

GNU/Linux: fitxategiak eta baimenak - 2

Atzo ez nuen esan baimenen zerrendan lehenengo gidoia zer den. Leku horretan jartzen da "d" bat adierazteko fitxategia, berez, direktorio bat dela. Gidoia agertzen bada, orduan fitxategi arrunta da. Beste aukera batzuk ere badaude, hainbat fitxero mota identifikatzeko, baina momentuz ez dugu ikusiko.

Baimenen funtzionamendua ondo ulertzeko UID eta GID ezagutu behar ditugu.
UID = User Identifier -> Zenbaki bat da eta erabiltzailearekin lotuta dago.
GID = Group Identifier -> Kasu honetan zenbakiak taldea identifikatzen du.

Horren gainean 3 komando daude erlazionatuta:
1. chmod -> baimenak edo fitxategiaren "moduak" aldatzeko erabiltzen da.
2. chgrp -> taldea aldatzeko. Taldeak baliagarriak dira elkarlanerako.
3. chown -> artxiboaren jabea aldatzeko.

Bihar jarraituko dut baimenek nola funtzionatzen duten azaltzen.

GNU/Linux: fitxategiak eta baimenak

Ni Linuxero amorratua naiz. 2006an hasi nintzen Ubuntu erabiltzen eta handik aurrera ez dut utzi. Oso pozik nabil pinguinoren sistema eragilea erabiliz, benetan, uste dut informatika berraurkitu dudala Windows-etik at.

GNU/Linux-en eta orokorrean UNIXen, fitxategiak byte edo datu multzoak baino ez dira. Ez daukate egiturarik eta aplikazioaren esku geratzen da datuen interpretazioa.

Zer egin dezakegu artxibo batekin? Funtsean, honako hau:
1. Irakurri (begiratu).
2. Idatzi (aldatu).
3. Egikaritu (exekutatu).

Beste alde batetik, 3 baimen mota daude:
1. Erabiltzailearentzat: hau da, zer egin dezake fitxategiaren jabea?
2. Taldearentzat: artxiboak badu talde bat lotuta. Baimen honen bitartez talde horren kideek zer egin dezaketen fitxategian esartzen da.
3. Besteentzat: azkena da, zer egin dezakete gainontzekoek?

Informazio hori guztia "ls -l" komando erabiliz ikus daiteke. Kontsola batean hori egikaratzean halako zerbait ikusten dugu:
juancar@Twin2:~$ ls -l
-rw-r--r-- 1 juancar juancar 671290 2010-03-02 19:50 STEL.pdf

Gorriz daudenak jabearen baimenak dira. "r" = read = irakurri, "w" = write = idatzi eta azkena "-" ez dago emanda, beraz, STEL.pdf fitxategia ezin da exekutatu.
Urdinez daudenak taldearen baimenak dira eta, bukatzeko, berdez daudenak gainontzekoenak dira.

Momentuz nahikoa da.

Ondo izan.

Nire euskalduntze prozesua.

Aurreko sarreran esan dudanez, zortzi urte daramatzat euskara ikasten.
Udal Euskaltegian hasi nintzen eta han urte eta erdi aritu nintzen. Gero AEKra pasatu nintzen eta lau urte pasa eta gero Hezkuntzaren 1. perfila gainditu nuen. 2006. urtea zen eta hori dela eta lanean 6 hilabeteko liberazioa lortu nuen 2007an. Trinkoa antolatu nuen. Goizez 6 ordu eta erdi euskaltegi batean, arratsaldez beste bi ordu betiko AEKn eta erdiko orduak ikasten, irratia entzuten, irakurtzen... Horrela hizkuntzan murgildu nintzen eta urte horretan, ekainean, HABEren 3. maila gainditu nuen, hau da EGAren parekoa den titulua lortu nuen.

Hortik aurrera lasaiago hartu nuen eta irakurtzen, idazten etab. jarraitu nuen. Presio barik. Pentsatuta neukan blog bat hastea azterketak gainditzeko aholkuak emateko... beno behintzat nik egin nuena azaltzeko. Eta seguru aski blog honetan horren gainean zeozer idatziko dut. Merezi ez duena da ariketak pilatu eta hortik jada dagoena berriro idatzi: berridazketak, atarikoak etab. Horretarako badaude leku aproposak, adibidez, www.euskaljakintza.com. Beste gauza bat bai egingo dut, kontatuko dizuet nik erabilitako mainak edo trukuak hitzak buruz ikasteko edo idazlanak hobetzeko.

Baina hori beste egunen batean izango da.

Laster arte.

10 urte

Atzo liburu batean irakurri nuen edozer gai menperatzeko 10 urte beharrezkoak direla.
Nik momentu honetan 8 urte inguru daramatzat euskara ikasten eta ez dut uste hurrengo 2 urteetan hizkuntza menperatzea lortuko dudanik... zeozer gehiago egiten ez badut, behintzat, seguru ezetz.

Hori dela eta, gaur "H Faktorea" martzan jartzea erabaki dut. Hasiera batean "H Faktorea"ren ideia zen "El Factor H"ren sarrerak itzultzea, baina hori nekagarria izango litzatekeela pentsatu dut eta ez dut horrela egingo. Beraz, nahiz eta izena bera izan, edukiak ez dira berdinak izango, behintzat ez orokorrean.

Blog honetan protagonista EUSKARA izango da. Saiatuko naiz ahal dudan guztietan sarrerak sortzen, beti zuzentazuna bilatzen baina presio barik. Hau ez da EGA azterketa eta ni erdaldun petoa naiz :-)

Zeri buruz idatziko dut? Bada, gogoko ditudan gaiei buruz: informatika, segurtasuna, elektronika, euskara, liburuak, etab.

Gero arte.